Vandaag is helaas onze laatste dag dat we in Oeganda zijn! We staan om 7.00 uur op en ontbijten om 7.30 uur. Vanmorgen mogen we onze Shillings uit gaan geven. We gaan winkelen in Kampala. Dit doen we bij een speciale markt met allemaal souvenirs. Er staan allemaal winkeltjes in een lange rij. Ik heb o.a. een adungu, trommel, seedboxrattle (drie instrumenten), t-shirt, sleutelhanger, kaarten en cadeautjes gekocht.
De Edukans Onderwijsexpeditie staat met een artikel (paar zinnen) en een foto (van groep B) in de Oegandese krant ‘New Vision’ van 19 juli 2007.
Eindevaluatie groep A
We evalueren met de hele groep in een gebouw bij het hotel. Er hangen allemaal zinnen op de muren. We mogen drie zinnen kiezen: één die op het land Oeganda slaat, één die op de groep slaat en één voor jezelf. Ik heb iets meer mooie zinnen overgenomen, omdat deze woorden mij aanspreken.
Het land Oeganda:
- Lachen is de kortste afstand tussen mensen. (Deze zin heb ik uiteindelijk gekozen.)
- Het was zo donker dat ik allemaal lichtpuntjes zag.
- Verbinden kan je bevrijden.
- Kracht is sterker dan macht.
- Wat je aandacht geeft groeit.
- Het geheim van vooruitkomen is beginnen met lopen.
Groep:
- De meest inspirerende mensen zijn ‘gewoon’ zichzelf. (Deze zin heb ik uiteindelijk gekozen.)
Voor mezelf:
- Het is beter een kaars aan te steken, dan de duisternis te vervloeken. (Deze zin heb ik uiteindelijk gekozen.)
- Reizen is naar jezelf kijken tegen een andere achtergrond.
- Het zijn niet de bergen die je doodmoe maken, het is de zandkorrel in je schoen.
- De enige manier om een vriend te hebben is er één te zijn.
- Als er geen uitweg is, is er altijd wel een weg doorheen.
- Als je niet kunt delen, kun je ook niet vermenigvuldigen.
- Laat wat je niet kunt geen effect hebben op wat je wel kunt.
- Ik kan je geen enkele geestelijke waarheid vertellen die je niet diep van binnen al kent. Ik kan je alleen herinneren aan wat je bent vergeten.
- Liefhebben is ophouden met vergelijken.
- Je kunt de wind niet veranderen, je kunt wel zelf bepalen hoe de zeilen staan.
- Wie niet in sprookjes gelooft, kent de werkelijkheid maar half.
- We zien iets niet omdat het er is, iets is er omdat we het zien.
Over deze laatste zin heeft Annemarie (reisleider groep A) een ongelofelijk mooi stuk geschreven. Dit heeft ze geschreven terwijl ze heel moe was. Ik vind de woorden echt heel mooi en het is zeker de moeite waard om dit te lezen.
‘We zien iets niet omdat het er is, iets is er omdat we het zien.’
Iets is er omdat we het zien.
Afrika, Oeganda.
Vanaf nu bestaat het (voor ons) voor altijd.
Want we hebben het gezien,
De volle klassen, de glimlachen, het zwaaien langs de weg, de cassave, het dansen en het zingen, het springen, stralende ogen, stromend water…
Maar ook dat waar je soms liever je ogen voor wilt sluiten:
HIV/aids, straatkinderen, overvolle klassen die je zo veel meer aandacht en liefde zou gunnen, mensen die huis en haard verlaten hebben en hun dagen slijten met wachten.
We zien iets niet omdat het er is, iets is er omdat we het zien.
Er is een ander leven dan bedelen op straat;
Er is een andere manier van corrigeren dan slaan met een stok;
Er is een alternatief voor leven met een koe als enig doel.
Soms heb je een ander nodig om je te helpen dat te zien, om ogen te openen voor een nieuwe horizon om te kiezen.
Dat je als straatkind waardevol en slim genoeg bent om onderwijs te volgen, en dat er mensen zijn die je daarin op weg willen helpen;
Dat je een kind kunt corrigeren door een persoonlijk gesprek aan te gaan;
Dat je door een opleiding niet meer van het moorden van landgenoten voor koeien hoeft te leven, dat er een alternatief is.
Dat is waar Edukans zich op richt:
Op NGO’s die een alternatief bieden om uit te kiezen.
Niet omdat de mensen hier zelf niet krachtig genoeg zijn…
Maar je kunt je niet wapenen tegen aids als je niet weet hoe het werkt;
Je kunt van een weeskind in een sloppenwijk niet verwachten dat hij zelf een alternatief heeft voor de situatie, als hij zelf dag en nacht bezig is met enkel óverleven.
De keus ligt bij hen zelf.
En ook de kracht.
Steun betekent hier niet dat mensen hun hand ophouden,
Maar dat ze met hun hand iets vastpakken;
Vanuit hun eigen kracht en verlangens aan een toekomst kunnen bouwen.
Zij zijn zelf het fundament èn de bouwers, Edukans-partners helpen om het plan te maken, soms materialen aan te leveren en aan te moedigen vanaf de kant.
Iets is er omdat we het zien.
Of gezien hebben, deze 12 dagen.
Vreugde, rood zand, dromen, gedrevenheid, trots.
Misschien ook uitzichtloosheid soms:
Gaat de sloppenwijk Masese ècht verbeteren?
Kan een gebied dat 40 jaar in oorlog heeft geleefd, werkelijk veranderen?
En waar dan te beginnen?
Het zijn lange wegen, moeilijke wegen en o ja, vast ook met hobbels.
Maar betekent een moeilijk weg dat je hem dan maar niet moet gaan?
Die zin blijft hangen in mijn hoofd.
Het is de zin van een projectleider van een onderwijsproject in de meest smerige slum die ik eens gezien heb. Het project kampte met grote tegenslagen, maar ook met leerlingen die cum laude afstudeerden en hun hele families, door de baan die ze nu hadden, uit de wijk hadden gehaald. Letterlijk tussen de stront zei hij: “De weg is zó moeilijk, maar betekent een moeilijke weg dat je hem dan maar niet moet gaan?”
In elkaars ogen lazen we het antwoord…
Ik denk aan de grote moeite waarmee CRO tot stand is gekomen,
En hoe nu een meisje vooraan in de klas vertelt hoe het haar leven heeft veranderd; van een meisje op de vuilnisbelt, naar een student vol toekomstdromen. Maar nog belangrijker: van de gedachte: “Ik ben niets,” naar “ik ben waardevol.”
Ik hoop dat we vooral háár zien.
En de medewerkers van CRO die zo zichtbaar het hart op de juiste plaats hebben, die de bewoners van de slum bij naam en toenaam kennen, die een verschil maken;
Dat we vooral de kinderen uit Soroti zien die nu hun school wèl afmaken, omdat er beter toezicht is en de school een steeds veiligere plek is om te leren en te leven;
Dat we in gedachte die ene jongen zien die straks door CRO Lira zijn ouders/familie terugvindt en met hen aan hun toekomst kan bouwen.
We zien iets niet omdat het er is, iets is er omdat we het zien.
En hoe meer mensen iets zien, hoe groter het wordt of kan worden.
Ik hoop heel hard dat wij terug in Nederland vertellen wat we gezien hebben.
De nood, maar vooral ook de kracht, de potentie, de mogelijkheden:
Onderwijs kàn verbeteren;
Straatkinderen kùnnen de armoedespiraal doorbreken;
Een vluchtelingenkamp ìs geen eindstation…
Er zit toekomst in, en muziek.
Ik wens dat we met elkaar dàt beeld gaan doorgeven en ben benieuwd naar wat we dan nog te zien krijgen…!
Annemarie Koopman
Kampala, 19 juli 2007
Afscheid
Er wordt op gepaste wijze afscheid genomen van ‘onze mannen’. De dramastudenten zingen een lied voor de drie mannen: Dick (cameraman), Martijn (leider) en Stef (deelnemer). Het lied is een ode aan de man.
Hierna gaan we voor de laatste keer in de reisgroepjes zitten. We krijgen allemaal een kaartje van Willeke. Op dat moment besef ik pas hoe erg ik onze groep ga missen. Voor veel van ons is dit een emotioneel moment. Het voelt voor mij echt als een afscheid. Het liefst zou ik hier nog even blijven. Op dit moment lijkt het me ook heel moeilijk om terug in Nederland alles te vertellen. Buiten maken we een foto van ons reisgroepje.
Als allerlaatst nemen we afscheid van onze Oegandese ‘vrienden’. We nemen afscheid van de buschauffeurs, Stephen Mugabi en de reisleiders.
Om ongeveer 16.30 uur gaan we op weg naar het vliegveld. Het voelt zo raar om voor de laatste keer door het prachtige Oegandese landschap te rijden! Ik besef goed dat dit echt de laatste keer is dat we hier rijden, maar ik kan me nog niet voorstellen hoe het terug in Nederland zal zijn.
Vliegreis
Vanuit Schiphol werd mijn flesje water afgepakt, maar in Oeganda en Kenia zijn ze hier niet zo streng in. Vanuit Oeganda vliegen we met Kenya Airways naar Nairobi. Vanuit Kenia vliegen we terug naar Schiphol met de KLM. We vliegen een andere route dan de heenreis. De heenreis vlogen we oostelijker en kwamen we niet over Frankrijk heen. De terugreis vliegen we wel over Frankrijk heen. Ik ben de tweede helft van de vlucht ontzettend misselijk en sta op het punt te gaan kotsen, maar dit gebeurt niet. Normaal heb ik nooit last van reisziekte. Misschien kwam het niet alleen door het vliegen, maar speelden er allerlei factoren mee.
Winkelen.
Wouw!
Afval langs de weg.
Whoohoo!
De mannen.
Ons fantastische reisgroepje!
Eunice en ik.
De meisjes met de vlechtjes.
Kenya Airways.
:D